حسابداری تسعیر ارز

حسابداری تسعیر ارز

برخی از شرکتها علاوه بر ریال ناچار هستند برخی از معاملات خود را با ارزهای خارجی انجام دهند. به این معاملات، معاملات ارزی گفته می شود. از مهمترین انواع معاملات ارزی می توان به خرید و فروش کالاها و خدماتی اشاره نمود که وجه آنها به صورت ارزی پرداخت یا دریافت می شود. همچنین معاملات مربوط به خرید یا فروش دارایی ها و ایجاد یا تسویه بدهیها در صورتی که مبالغ آن،به ارز پرداخت یا دریافت شوند نیز از مثالهای معاملات ارزی هستند.

در هنگام ثبت معاملات ارزی، مبلغ این معاملات باید به ریال محاسبه شود. به عملیات تبدیل ارز به ریال تسعیر گفته می شود. در فرهنگ دهخدا تسعیر به معنای نرخ نهادن و قیمت گذاری می باشد.

برای انجام عمل تسعیر باید به دو سوال زیر پاسخ دهیم:

-۱ برای تبدیل ارز به ریال باید از چه نرخ ارزی استفاده کنیم؟

-۲در صورت تغییر نرخ ارز، اثر ناشی از این تغییر چگونه اندازه گیری و افشا می شود؟

برای تبدیل ارز به ریال باید از چه نرخ ارزی استفاده کنیم؟

ثبت اولیه در تاریخ معامله :

تمام معاملات ارزی در زمان ثبت اولیه باید براساس نرخ ارز در تاریخ انجام معامله به ریال ثبت شوند.

مثال: شرکت آلفا که فروش ارزی نیز انجام میدهد، کالایی را به قیمت ۱۰۰۰ دلار به شرکت بتا به صورت نسیه می فروشد. در تاریخ انجام این معامله نرخ دلار ۳۰۰۰۰ ریال بوده است، ثبت این رویداد در دفاتر شرکت آلفا به صورت زیر است:

حسابهای دریافتنی شرکت بتا ۳۰۰۰۰۰۰۰

فروش ۳۰۰۰۰۰۰۰

بابت فروش کالا به شرکت بتا به مبلغ ۱۰۰۰ دلار

در تاریخ ترازنامه :

اقلام پولی: با نرخ ارز در تاریخ ترازنامه مجددا تسعیر می شوند. بنابراین ممکن است تفاوت در نرخ تسعیر داشته باشند.

اقلام غیر پولی: با نرخ ارز در تاریخ انجام معامله تسعیر می شوند. بنابراین تفاوت در نرخ تسعیر ندارند.

اقلام پولی: عبارت است از وجه نقد و داراییها و بدهیهایی که قرار است به مبلغ ثابت یا قابل تعیینی از وجه نقد دریافت یا پرداخت شوند . (حسابهایی نظیر نقد و بانک، حسابها و اسناد دریافتنی و حسابها و اسناد پرداختنی جزو اقلام پولی هستند)

مثالی از اقلام پولی:

موجودی نقد،سپرده های کوتاه مدت،اوراق مشارکت،حسابها و اسناد دریافتنی،ذخیره مطالبات مشکوک الوصول،مطالبات بلند مدت،حسابها و اسناد پرداختنی

مثالی از اقلام غیر پولی :

سرمایه گذاری در سهام،موجودی کالا،پیش پرداختها،دارایی های ثابت مشهود و نا مشهود،پیش دریافت،سرمایه

در صورت تغییر نرخ ارز، اثر ناشی از این تغییر چگونه اندازه گیری می شود؟

ادامه مثال: در تاریخ ترازنامه نرخ ارز ۳۵۰۰۰ ریال بوده است. از آنجا که حسابهای دریافتنی جزو اقلام پولی به حساب می آید،باید با نرخ تاریخ ترازنامه مجددا تسعیر و تفاوت آن محاسبه شود:

۵۰۰۰،۰۰۰=(۳۰،۰۰۰-۳۵،۰۰۰)*۱۰۰۰

این مبلغ در اصل باید به حسابهای دریافتنی شرکت آلفا اضافه شود، زیرا اگر شرکت بتا قصد تسویه بدهی خود را داشته باشد با توجه به نرخ جدید ارز باید ۵ میلیون ریال بیشتر پرداخت کند، بنابراین:

حسابهای دریافتنی شرکت بتا     ۵،۰۰۰،۰۰۰

سود )زیان( ناشی از تسعیر ارز    ۵،۰۰۰،۰۰۰

الف-  مبلغ سود و زیان ناشی از تسعیر ارز شناسایی شده در سود و زیان دوره تحت سرفصل “خالص سایر درآمدها و هزینه های عملیاتی” یا “خالص سایر درآمدها و هزینه های غیر عملیاتی” افشا می شود.

ب- زیان حاصل از تسعیر ارز براساس اصول متداول حسابداری مشروط براتخاذ یک روش یکنواخت طی سال های مختلف از طرف مؤدی جزو هزینه های قابل قبول می باشد.