صورت مغایرت بانکی

حسابداری موجودی نقد نزد بانکها:

همانطور که گفته شد بخش عمده موجودی نقد شرکت نزد بانکها نگهداری می شود و عملیات دریافت و پرداخت از طریق بانک صورت می گیرد. که به منزله یکی از بدهکاران شرکت می باشد متقابلا شرکت به منزله یکی از بستانکاران بانک می باشد. بنابراین در هر زمان که مبلغی به حساب شرکت در بانک واریز می شود حساب بانک در دفاتر شرکت بدهکار خواهد شد و در همین زمان حساب شرکت در دفاتر بانک بستانکار می شود و نیز در مواردی که مبلغی از حساب شرکت در بانک برداشت می شود حساب بانک در دفاتر شرکت کاهش یافته یعنی بستانکار می شود و حساب شرکت در دفاتر بانک بدهکار می شود. چنانچه حسابدار شرکت و حسابدار بانک هر دو معاملات و رویدادهای فی ما بین را به صورت صحیح و به موقع در دفاتر خود ثبت نمایند. مانده حساب بانک در دفاتر شرکت و مانده حساب شرکت در دفاتر بانک با هم برابر و معکوس خواهد شد و در اکثر موارد نیز مانده حساب بانک در دفاتر شرکت بدهکار و مانده حساب شرکت در دفاتر بانک بستانکار خواهد بود. اما در عمل چنین اتفاقی نمی افتد و در اغلب موارد این دو مانده با هم یکی نمی باشد و با هم اختلاف دارد این اختلاف ناشی از دو عامل است.

۱-  اشتباهات: گاهی اوقات اتفاق می افتد که یکی از دو حسابدار یا هر دوی آنها اعداد را به صورت اشتباه در دفاتر خود ثبت می کنند و این باعث ایجاد اختلاف در مانده حسابها خواهد شد.

۲-  تاخیر و تقدم زمانی: گاهی اوقات معامله یا رویدادی را یکی از حسابدارها در دفتر ثبت می کند ولی نباید ذلایلی تا تاریخ تهیه صورت مغایرت حسابدار دوم آنرا در دفاتر خود ثبت نکرده است در این حالت ممکن است مثال فوق به صورت زیر تغییر نماید.

اقلام اول در تهیه صورت مغایرت:

اقلام باز: عبارتند از اقلامی که در یک طرف یکی از صورت حسابها ثبت شده است ولی در طرف مقابل حساب دیگر ثبت نشده است مثلا در ستون بدهکار حساب بانک در دفاتر شرکت ثبت شده است ولی در ستون بستانکار صورت حساب بانکی ثبت نشده است. اهم اقلام باز عبارتند از:

الف) اقلام باز ناشی از تاخیر زمانی:

۱-  چک های معوق به چک هایی گفته می شود که توسط شرکت صادر شده ولی توسط دارنده چک تا تاریخ تهیه صورت مغایرت به بانک ارائه نشده است لذا در ستون بستانکار حساب بانک در دفاتر شرکت موجود می باشد، ولی در ستون بدهکار این صورت حساب بانکی منعکس نشده است.

۲-  سپرده های بین راهی مبالغی است که توسط حسابدار شرکت جهت واریز به بانک سپرده شده است ولی تا تاریخ تهیه صورت مغایرت بانکی در دفاتر بانک عمل نشده است لذا در ستون بدهکار حساب بانک در دفاتر شرکت ثبت شده است ولی در ستون بستانکار صورت حساب بانکی منعکس نمی باشد.

۳-  هزینه های بانکی در مواردی اتفاق می افتد که بانک بابت هزینه های بانکی مانند بهای دسته چک،کارمزد،حواله جات و غیره مواردی را از حساب شرکت برداشت نموده و تا تاریخ تهیه صورت مغایرت اعلامیه بانکی آن بدست شرکت نرسیده است. لذا این اقلام در ستون بدهکار صورت حساب بانکی وجود دارد ولی در ستون بستانکار حساب بانک در دفاتر شرکت ثبت نشده است.

۴-  وجوه دریافتی بانک از مشتریان شرکت در بعضی مواقع مشتریان شرکت مبالغی را بدون اطلاع شرکت به حساب واریز می نمایند این مبالغ در ستون بستانکار صورت حساب بانکی موجود می باشد ولی در ستون بدهکار حساب بانک در دفاتر شرکت موجود نمی باشد.

۵-  چک های لاوصول (تودیع چک، چک لاوصول) چک هایی است که توسط شرکت از مشتریان دریافت و جهت وصول و واریز به حساب به بانک ارائه شده است ولی به علت نداشتن موجودی بانک چک مزبور را به حساب شرکت منظور نکرده است لذا در ستون بدهکار حساب بانک در دفاتر شرکت موجود می باشد ولی در صورت حساب بانکی منعکس نشده است.

۶-  سفته های تنزیل و نکول شده گاهی اوقات شرکت از مشتریان خود سفته ای دریافت داشته و زودتر از موعد سررسید به وجه نقد نیاز پیدا می کند در این مواقع شرکت به بانک مراجعه نموده و سفته مذکور را تنزیل می نماید بدین صورت که با دریافت وجهی کمتر از مبلغ اسمی سفته آنرا در اختیار بانک قرار بدهد بانک در تاریخ سررسید به فرد متعهد یا صادر کننده سفته مراجعه نموده و وجه آنرا مطالبه می کند چنانچه متعهد وجه سفته را به بانک بپردازد بانک شرکت را در جریان وصول وجه سفته قرار می دهد ولی چنانچه از پرداخت وجه آن خودداری کند اصطلاحا سفته نکول یا واخواست شده است به عبارتی سفته ای که متعهد در تاریخ سررسید از پرداخت وجه آن خودداری کند نکول شده است در اینگونه موارد بانک اصل و بهره سفته مذکور را از حساب شرکت تنزیل کننده سفته برداشت می کند و ممکن است تا تاریخ تهیه صورت مغایرت به شرکت اطلاعاتی نداده باشد لذا این اقلام در بدهکار صورت حساب بانکی ثبت شده است ولی در بستانکار حساب بانک در دفاتر شرکت منعکس نمی باشد.

ب) مغایرت ناشی از اشتباهات

۱- اشتباه در ثبت بیش از واقع چک توسط حسابدار شرکت: بدین صورت که حسابدار شرکت چک را بیش از مبلغ واقعی خود در دفاتر ثبت نماید مثلا چک ۱۹۰ هزار ریالی را به مبلغ ۹۱۰ هزار ریال ثبت کند.

۲- اشتباه ثبت کمتر از واقع چک توسط حسابدار شرکت: بدین صورت که حسابدار شرکت چک را کمتر از واقعی خود ثبت کند مثلا چک ۹۰۰ ریالی را ۹۰ ریال بنویسد.

۳- اشتباه ثبت بیش از واقع  یا کمتراز واقع چک توسط حسابدار بانک

۴- اشتباه ثبت بیش از واقع سپرده توسط حسابدار شرکت: بدین صورت که حسابدار شرکت وجوه واریز شده به حساب را به اشتباه بیش از مبلغ واقعی ثبت کند.

۶- اشتباه کمتر از واقع سپرده توسط حسابدار شرکت

۷- اشتباه ثبت بیش از واقع یا کمتراز واقع سپرده توسط حسابدار بانک

۸- اشتباه در برداشت از حساب توسط بانک:ممکن است حسابدار بانک چک های صادره توسط شرکت را اشتباها از حساب دیگری پرداخت نماید و یا چک های صادره توسط دیگران را اشتباها از حساب شرکت برداشت نماید.

۱۰- اشتباه در واریز به حساب توسط حسابدار بانک یا شرکت: در این صورت که وجوه واریز شده به حساب شرکت اشتباها به حسابهای دیگر منظور شود و یا وجوه واریز شده متعلق به حسابهای دیگران اشتباها به حساب شرکت واریز شود